Savı Ne Anlama Gelir

Savı Ne Anlama Gelir? İddia, Tez ve Eski Türk Edebiyatındaki Yeri

Haber bültenlerini izlerken, akademik bir makale okurken veya mahkeme salonlarındaki diyalogları dinlerken sıkça karşılaştığımız "sav" kelimesi, kullanım yerine göre çok farklı ama birbirini besleyen anlamlara sahiptir. Türkçe kökenli ve oldukça güçlü bir ifade biçimi olan bu sözcüğün tam olarak savı ne anlama gelir? Sav, en genel haliyle; doğruluğu henüz kanıtlanmamış olsa bile savunulan, ileri sürülen ve kanıtlanmaya muhtaç olan fikir, düşünce, iddia veya tez demektir.

Hukuki, Akademik ve Günlük Dilde "Sav"

Günlük yaşantımızda veya tartışma programlarında bir kişinin "Benim savım şu ki..." şeklinde cümleye başlaması, "Benim savunduğum asıl fikir veya iddia budur" demektir. Akademik ve bilimsel dünyada sav, araştırmanın başında ortaya konulan "hipotez" veya "tez" anlamına gelir. Bilim insanı bir sav ileri sürer ve araştırmasıyla bunu kanıtlamaya çalışır. Hukuk dünyasında ise bu kelimeden türeyen "Savcı" makamı vardır. Savcı, devlet (kamu) adına hukuki bir iddiayı (savı) ileri süren, suçlamayı yönelten ve bunu delillerle mahkemede ispatlamaya çalışan kamu görevlisidir. Görüldüğü gibi kelime, her alanda "ileri sürülen iddia" kökünden beslenir.

Eski Türk Edebiyatında "Sav" (Sagu, Sav, Koşuk)

Kelimenin tarihsel kökenine indiğimizde çok daha edebi ve kültürel bir anlamla karşılaşırız. İslamiyet öncesi Türk edebiyatında (Sözlü edebiyat dönemi) Sav, günümüzdeki "atasözü" anlamına gelir. Eski Türklerin yaşam tecrübelerini, doğa gözlemlerini ve ahlaki öğütlerini kısa, özlü ve şiirsel bir dille anlattıkları sözlere sav denilirdi. Kaşgarlı Mahmud'un ünlü eseri Divanü Lügati't-Türk'te pek çok eski "sav" (atasözü) günümüze kadar ulaşmıştır. Bugün "savsaklamak", "savunmak" veya "haber salmak (savmak)" gibi kelimelerin kökleri de bu eski Türk sözlü geleneğinden ve söz/iddia kavramından türemiştir.