Buğz Nedir

Buğz Nedir? İslam Hukukunda ve Tasavvufta Buğz Kavramı

Dini metinlerde, tasavvufi eserlerde veya cuma hutbelerinde sıkça karşımıza çıkan kelimelerden biri "buğz"dur. Arapça kökenli olan bu kelime, günlük dilde pek kullanılmadığı için anlamı genellikle merak konusu olur. İnsan ilişkilerini, inanç boyutunu ve ahlaki değerleri düzenleyen İslami terminolojide buğz nedir, ne anlama gelir? Buğz, en kısa ve net haliyle; bir şeye, bir duruma veya bir kişiye karşı kalpten gizlice kin gütmek, sevmemek, nefret etmek ve ondan uzaklaşma hissi beslemek demektir. Ancak İslamiyet'te buğzun kullanımı sıradan bir nefretten çok daha derin bir anlam taşır.

"Allah İçin Sevmek, Allah İçin Buğz Etmek" Ne Demektir?

İslam inancında iman kavramının olgunluğunu gösteren en önemli düsturlardan biri "El-hubbu lillah, vel-buğzu fillah" yani Allah için sevmek ve Allah için buğz etmektir. Buradaki buğz kavramı, kişisel çıkarlar, ego, kıskançlık veya dünyevi sebeplerden dolayı bir insandan nefret etmek değildir. (Bu tür dünyevi kin ve nefret İslam'da haramdır). Allah için buğz etmek; zulme, haksızlığa, ahlaksızlığa, günaha ve yaratıcının yasakladığı kötü işleri yapanlara karşı kalben bir sevmezlik, bir tepki ve mesafe koyma duygusudur. Kötülüğe karşı dik duruşun içsel (kalbi) başlangıcıdır.

Haksızlığa Karşı Kalple Buğz Etmek

Hz. Muhammed'in (S.A.V) meşhur bir hadisi şerifi buğz kavramını mükemmel bir şekilde açıklar: "Sizden kim bir kötülük görürse onu eliyle düzeltsin; buna gücü yetmezse diliyle düzeltsin; buna da gücü yetmezse kalbiyle buğz etsin. Bu ise imanın en zayıf derecesidir." Bu hadiste görüldüğü üzere buğz, kötülüğü fiilen veya sözlü olarak engelleyemediğimiz durumlarda, o kötülüğü içselleştirmemek, kalbimizde onaylamamak ve o yanlıştan ruhen nefret etmek anlamında pasif ama ahlaki bir direniştir. Kısacası buğz, kalbin kötülüğe karşı kurduğu en son savunma hattı ve manevi bir koruma kalkanıdır.